Höfuðhögg

Höfuðhögg
Höfuðhögg eru tíð hjá börnum og fullorðnum. Fæstir ná fullorðinsaldri án þess að hafa fengið höfuðhögg í einhverri mynd. Heilinn er vel varinn í höfuðkúpunni, umlukinn mænuvökva sem dempar högg og jafnar þrýsting. Minniháttar höfuðhögg valda ekki varanlegu meini en þungt högg getur valdið beinum áverka á heila. Það fer eftir eðli og þyngd höggsins hversu mikill áverkinn er.

Heilahristingur
Það kallast heilahristingur þegar meðvitundarleysi í nokkrar sekúndur eða mínútur verður í kjölfar höfuðhöggs. Meðvitundarleysinu getur fylgt minnistap. Viðkomandi vaknar stundum óskýr eða ruglaður og gjarnan ber á ógleði, uppköstum, svima, höfuðverk, þreytu og slappleika, sem geta varað frá nokkrum klukkustundum til nokkurra sólarhringa eða jafnvel lengur. Ef einkenni eru alvarleg, getur þurft að leggja hinn slasaða inn á sjúkrahús.

 

Höfuðkúpubrot
Við höfuðhögg getur myndast sprunga í höfuðkúpu án sérstakra einkenna. Algengara er þó að sprungu á höfuðkúpu fylgi heilahristingseinkenni sem hverfa oftast á nokkrum sólarhringum. Ef um alvarleg höfuðkúpubrot og heilaáverka er að ræða eru einkennin oftast meiri og þarf þá að leggja hinn slasaða inn á sjúkrahús. Höfuðkúpubrot grær á 2-4 vikum.

 

Hverju þarf að fylgjast með?
Ef einhver þessara einkenna koma fram þarf að hafa samband við slysa-og bráðadeild:

  • Höfuðverkur.
  • Ógleði.
  • Uppköst.
  • Slappleiki.
  • Djúpur svefn þannig að erfitt er að vekja einstaklinginn.
  • Rugl.
  • Einstaklingurinn er ekki áttaður á stað og stund.
  • Minnisleysi.
  • Sjóntruflanir.
  • Þunglamalegar hreyfingar.
  • Tær eða blóðugur vökvi lekur úr eyrum eða nefi.
  • Misvíð sjáöldur.
  • Meðvitundarleysi.
  • Krampaflog.

 

Greining og meðferð
Greining og meðferð byggist á:

  • Nákvæmum upplýsingum um slysið frá hinum slasaða, aðstandenda og/eða vitnum að slysinu.
  • Líðan hins slasaða.
  • Skoðun læknis og hjúkrunarfræðings.
  • Eftirliti, þar sem fylgst er með viðbrögðum og meðvitundarástandi hins slasaða.
  • Almennu heilsufari hins slasaða.

Ef einkennin eru mikil er tekin sneiðmynd af höfði til að kanna hvort um frekari áverka er að ræða. Flestir útskrifast heim og fá ráðleggingar ef ekkert bendir til alvarlegs höfuðáverka. Það útilokar þó ekki að einkenni geti komið fram eða versnað síðar. Í slíkum tilvikum er nauðsynlegt að bregðast skjótt við og koma hinum slasaða á sjúkrahús strax.

 

Eftirlit heima

  • Eftir höfuðhögg eru flestir þreyttir og syfjaðir. Eðlilegt er að leyfa hinum slasaða að sofa en til að geta metið meðvitundarástand hans er nauðsynlegt að vekja hann á klukkutíma fresti til að byrja með en síðan á 2-3 stunda fresti eða samkvæmt leiðbeiningum frá slysadeild.
  • Ekki er æskilegt að reyna mikið á sig fyrstu sólarhringana þar sem áreynsla getur aukið á einkennin.
  • Gott er að neyta léttrar fæðu og drekka vökva í hófi fyrstu 1-2 dagana eftir slys.
  • Mikilvægt er að neyta ekki róandi lyfja eða áfengis í að minnsta kosti 48 stundir eftir slys.
  • Verkjalyf, sem hægt er að kaupa án lyfseðils í lyfjabúðum má taka við höfuðverk, í ráðlögðum skömmtum.

Ef einkenni heilahristings fara versnandi er mikilvægt að hafa samband við slysa- og bráðadeild án tafar.  

 

Þessi grein er unnin upp úr bæklingi sem Slysa og bráðasvið Landspítalans gaf út í júní 2003

Mikilvæg símanúmer:
Slysa- og bráðadeild Landspítala í Fossvogi Sími: 543-2000
Endurkomudeild G-3 Landspítala í Fossvogi Sími: 543-2040