Hvað er vatnshöfuð og hverjar eru afleiðingar þess?

Miðtaugakerfið (það er heili og mæna) er umlukið tærum vökva, svokölluðum mænuvökva, sem verndar það fyrir ytri áverkum. Inni í heilanum eru fjögur vökvafyllt hólf, svokölluð heilahólf, sem eru samtengd og opnast út á yfirborð heilans. Mænuvökvinn myndast inni í heilahófunum þaðan sem hann rennur út á yfirborð heilans. Hann frásogast að lokum inn í æðar sem liggja á innra yfirborði höfuðkúpunnar.

Vatnshöfuð (hydrocephalus) myndast þegar afrennsli eða frásog vökvans truflast. Myndast þá þrýstingur inni í heilahólfunum, þau stækka og þrýsta á heilavefinn, sem fellur meira og minna saman. Eykst þannig vatnsmagnið inni í höfðinu.

Vatnshöfuð getur ýmist verið meðfætt eða áunnið (til dæmis eftir höfuðáverka eða heilahimnubólgu). Þegar um kornabörn er að ræða stækkar höfuð þeirra yfirleitt, þar sem höfuðbeinin eru ekki samvaxin fyrstu mánuði lífsins.

Vatnshöfuð getur valdið ýmsum einkennum frá miðtaugakerfi, svo sem ógleði, uppköstum, sjónsviðsbreytingum og jafnvel skertri meðvitund.

Vatnshöfuð leiðir nánast undantekningarlaust til dauða ef ekkert er að gert. Nútíma læknisfræði gerir okkur ekki kleift að lækna vatnshöfuð heldur aðeins að meðhöndla sjúkdóminn. Oftast er þetta gert með því að setja plastlegg á milli heilahólfs og niður í kviðarhol, þaðan sem vökvinn frásogast inn í blóðrásina. Helstu fylgikvillar þeirrar meðferðar eru sýkingar og stíflur í leggnum.

Sum þeirra barna sem fá vatnshöfuð verða hreyfihömluð og jafnvel þroskaskert. Mikilvægt er að greina og meðhöndla vatnshöfuð fljótt og vel, til þess að minnka líkur á því að einstaklingurinn verði fyrir taugaskaða.Birt með góðfúslegu leyfi Vísindavefuri.hi.is