Reykingar grunnskólanema

Allsherjarathugun héraðslækna og Krabbameinsfélagsins 2002: Reykingar grunnskólanema minnkuðu um meira en þriðjung á fjórum árum

Um 6,8% grunnskólanema á aldrinum 12-16 ára reykja, samkvæmt könnun sem héraðslæknar gerðu í fyrravor í samvinnu við Krabbameinsfélag Reykjavíkur og með stuðningi Tóbaksvarnanefndar. Þessi tala var 11,4% árið 1998 og hefur því lækkað mikið. Í Reykjavík var hlutfallið 7,7% árið 2002 en hafði verið 32,0% árið 1974.

Könnunin, sem gerð var í aprílmánuði 2002, náði til rúmlega tuttugu þúsund nemenda á aldrinum 10-16 ára um land allt og var sambærileg við kannanir sem gerðar hafa verið á fjögurra ára fresti, á landsvísu síðan 1990 og í Reykjavík síðan 1974.

Helstu niðurstöður fyrir landið í heild sýna að nú reykja 7,0% pilta og 6,5% stúlkna, og er þá miðað við allar reykingar í aldurshópnum 12-16 ára. Ef aðeins er litið á daglegar reykingar lækkar hlutfallið hjá piltum í 5,4% og hjá stúlkum í 3,7%.

Minnst er reykt á Vestfjörðum (3,6%), síðan kemur Vesturland (4,5%), Norðurland eystra (4,9%), Suðurland (5,9%), Norðurland vestra (6,6%), Reykjanes og Austurland (7,3%), en mest er um reykingar á þessum aldri í Reykjavík (7,7%). Frá könnuninni fjórum árum áður hafa reykingar minnkað á öllum landssvæðum nema á Austurlandi. Af einstökum kaupstöðum koma Seltjarnarnes, Ísafjörður og Vestmannaeyjar best út, þar reykja innan við 2% nemenda á aldrinum 12-16 ára.

Eins og gefur að skilja er meira um reykingar í eldri aldurshópunum heldur en þeim yngri. Innan við 1% tólf ára nemenda reykja en 17% þeirra sem eru sextán ára. Fleiri piltar en stúlkur reykja í flestum aldursflokkum.

Um 51% nemenda á aldrinum 10-16 ára komu frá heimilum þar sem hvorki nemendur né aðrir heimilismenn reyktu. Fjórum árum áður var hlutfallið 48% og enn lægra áður, eins og sjá má af því að árið 1974 var þetta hlutfall 17% í Reykjavík. Könnunin sýnir að ef einhver á heimili reykir eru 50% meiri líkur á að börnin reyki.

Einnig var spurt um munn- og neftóbaksnotkun í könnuninni vorið 2002. Sögðust 1,8% nemenda á aldrinum 10-16 ára nota það oft en 7,4% einstaka sinnum. Svo virðist sem dregið hafi úr munn- og neftóbaksnotkuninni í heild síðustu ár. Þeir sem reykja ekki nota yfirleitt ekki heldur munn- og neftóbak.

Krabbameinsfélag Reykjavíkur hefur staðið fyrir skipulegri tóbaksfræðslu í grunnskólum síðan 1975. Fyrir fimm árum varð sú breyting að Krabbameinsfélagið og Tóbaksvarnanefnd þýddu og gáfu út norskt námsefni, Vertu frjáls – reyklaus, og dreifðu því til allra skóla á landinu. Haldin eru námskeið fyrir kennara til að leiðbeina um notkun námsefnisins og undanfarin ár hefur verið kannað hvort skólarnir nota það eða ekki. Hefur komið í ljós að meira en sjö af hverjum tíu nemendum fá kennslu sem byggist á þessu fræðsluefni. Norskar rannsóknir sýna að í þeim skólum þar sem stuðst er við þetta námsefni eru reykingar meðal nemenda helmingi fátíðari heldur en þar sem námsefnið er ekki notað.

Fréttatilkynning, 13. febrúar 2003.

Samanburður á reykingum 12-16 ára grunnskólanema
eftir landsvæðum 1974-2002
Kannanir héraðslækna og Krabbameinsfélagsins
Allar reykingar 1974 1978 1982 1986 1990 1994 1998 2002
Reykjavík 32,00% 23,40% 19,10% 12,60% 10,70% 11,80% 13,10% 7,70%
Vesturland 8,00% 9,60% 4,50%
Vestfirðir 8,30% 7,90% 3,60%
Norðurland vestra 7,60% 10,90% 6,60%
Norðurland eystra 6,60% 8,90% 4,90%
Austurland 5,90% 8,00% 7,30%
Suðurland 12,40% 10,30% 5,90%
Reykjanes 11,50% 12,60% 7,30%
Allt landið 10,30% 11,40% 6,80%
Daglegar reykingar 1974 1978 1982 1986 1990 1994 1998 2002
Reykjavík 22,80% 17,10% 14,60% 9,20% 6,40% 8,20% 8,60% 5,70%
Vesturland 5,20% 5,70% 6,00% 2,80%
Vestfirðir 8,20% 7,20% 5,40% 2,40%
Norðurland vestra 2,90% 5,50% 7,70% 3,90%
Norðurland eystra 6,30% 2,10% 4,40% 5,80% 3,30%
Austurland 6,20% 3,20% 4,60% 4,70%
Suðurland 5,50% 4,20% 7,80% 7,20% 3,30%
Reykjanes 7,80% 6,70% 8,60% 9,40% 4,70%
Allt landið 5,60% 7,20% 7,80% 4,60%
Samanburður á reykingum grunnskólanema á öllu landinu
eftir aldri og kynjum 2002
Kannanir héraðslækna og Krabbameinsfélagsins
Allar reykingar 10 ára 11 ára 12 ára 13 ára 14 ára 15 ára 16 ára
Piltar 1,00% 0,60% 1,50% 3,10% 6,80% 13,20% 16,50%
Stúlkur 0,20% 0,10% 0,40% 2,10% 6,40% 12,70% 17,50%
Alls 0,60% 0,30% 0,90% 2,60% 6,60% 12,90% 17,00%
Daglegar reykingar 10 ára 11 ára 12 ára 13 ára 14 ára 15 ára 16 ára
Piltar 0,50% 0,20% 1,10% 2,30% 4,90% 10,20% 13,30%
Stúlkur 0,00% 0,10% 0,10% 0,70% 2,90% 7,80% 11,50%
Alls 0,20% 0,10% 0,60% 1,60% 4,00% 9,10% 12,40%