Einkirningasótt

Eitlasótt, sem einnig hefur verið nefnd á íslensku einkirningasótt, heitir á latínu mononucleosis infectiosa. Sjúkdómnum veldur svokölluð Epstein-Barr veira. Á Vesturlöndum kemur sjúkdómurinn helst fyrir hjá ungmennum og eru megineinkenni hiti, hálsbólga og eitlastækkanir, en stækkaðir eitlar finnast sem hnútar, gjarnan á hálsi, í holhöndum og/eða nárum. Einnig geta komið fram húðútbrot.

Smit getur orðið án þess að viðkomandi fái nein einkenni um sjúkdóminn og er það algengast hjá börnum. Ef grunur vaknar um eitlasótt er unnt að staðfesta greininguna með blóðrannsókn. Á blóðstroki sjást afbrigðilegar eitilfrumur (einkirningar) sem sjúkdómurinn dregur nafn sitt af. Einnig er hægt að mæla mótefni sem tengjast sjúkdómnum í blóði. Veiran smitast með munnvatni og sýkist fólk því gjarnan með kossum. Þess vegna er sjúkdómurinn stundum kallaður kissing disease á ensku. Veiran kemst í eitilvef í kokinu og sýkir eitilfrumurnar sem þar eru, en þær bera síðan smitið um líkamann.

Yfirleitt gengur eitlasótt yfir af sjálfu sér á nokkrum vikum, en þó kemur fyrir að sjúkdómurinn verður langvinnur og getur þá valdið breytingum, meðal annars í lifur og miðtaugakerfi. Talið er að allt að 20% þeirra sem smitast geti orðið smitberar.

Bjarni A. Agnarsson, dósent í meinafræði við læknadeild HÍ

Grein þessi birtist fyrst á Vísindavef HÍ